نحوه رسیدگی در اجرای ماده ۲۳۸ و مراحل دادرسی نسبت به موارد اعتراض

در راستای اجرای بند (الف) ماده (۲۹) آیین‌نامه اجرایی ماده (۲۱۹) قانون مالیات‌های مستقیم و اتخاذ رویه واحد در رسیدگی به اعتراضات اوراق تشخیص سیستمی، ضوابط اجرایی رسیدگی مجدد در مرحله ماده (۲۳۸) و هیأت‌های حل اختلاف به شرح زیر ابلاغ می‌شود:

۱. نحوه اعتراض به درآمد فروش و معافیت‌های مالیاتی (بخش اقلام درآمدی)

۱-۱. تطبیق فروش ابرازی و ادعای معافیت یا نرخ صفر مالیاتی

در مواردی که درآمد فروش سیستمی با اظهارنامه مطابقت دارد اما مؤدی ادعای معافیت، نرخ صفر، مالیات مقطوع یا درآمدهای غیرمشمول (نظیر سود سهام و تجدید ارزیابی) دارد:

• بررسی اسناد و دفاتر: مسئول رسیدگی ماده (۲۳۸) یا هیأت‌های حل اختلاف طبق ماده (۲۲۹) ق.م.م باید اسناد و مدارک را اخذ و بررسی کنند.

• اعمال مقررات قانونی: در صورت احراز واقعیت، معافیت‌ها و نرخ‌های مقطوع (موضوع مواد ۵۹، ۱۰۵، ۱۰۶ و ۱۴۳) با رعایت تبصره (۲) ماده (۱۴۷) اعمال می‌شود.

۱-۲. مغایرت و اضافه شدن فروش در حسابرسی سیستمی نسبت به اظهارنامه

اگر فروش سیستمی بیشتر از فروش ابرازی مؤدی باشد:

• استعلام و استناد به سامانه ها: مرجع رسیدگی‌کننده مکلف است با اخذ اسناد، بندهای (۱) و (۱۲) ماده (۴۴) آیین‌نامه اجرایی ماده (۲۱۹) و بخشنامه تراکنش‌های بانکی (به شماره ۲۰۰/۹۹/۱۶) را رعایت نماید.

• بازنگری در سامانه‌ها: تمامی داده‌های سامانه‌های مالیاتی (سامانه مؤدیان، ماده ۱۶۹ و ۱۶۹ مکرر، سامانه ستاره، مجد، سامانه جامع تجارت، ثامن و بارنامه‌ها) باید مجدداً بازبینی شوند.

نکات کلیدی رسیدگی به درآمدهای اضافه شده:

• حد مجاز اظهارنظر هیأت‌ها: اگر رسیدگی منجر به کشف فروش بیشتری نسبت به برگه سیستمی شود، مراجع دادرسی صرفاً تا سقف مبلغ برگه سیستمی حق اظهارنظر دارند و برای مازاد درآمد باید برگ تشخیص متمم (مواد ۱۵۶ و ۲۲۷) صادر شود.

• اصلاح خطای محاسباتی: در صورت وقوع خطای محاسباتی، طبق ماده (۳۰) آیین‌نامه اجرایی ماده (۲۱۹) اقدام شده و معاونت فناوری‌های مالیاتی موظف به فراهم کردن امکان صدور برگ تشخیص اصلاحی سیستمی است.

۲. شرایط پذیرش بهای تمام شده و هزینه‌های قابل قبول (اقلام کاهنده درآمد)

۲-۱. رسیدگی به اعتراض بهای تمام شده کالا و خدمات فروش‌رفته

در صورت اعتراض مؤدی به بهای تمام شده ابرازی یا محاسبه‌شده:

• بررسی بر اساس فصل هزینه‌ها: رسیدگی طبق مواد ۱۴۷، ۱۴۸، ۱۳۸ و ۱۴۳ مکرر ق.م.م انجام گرفته و حداکثر تا سقف بهای تمام شده ابرازی در اظهارنامه پذیرفته می‌شود.

• محاسبه هزینه برای فروش کتمان‌شده: اگر فروش سیستمی بیشتر از اظهارنامه باشد و هزینه‌های آن ابراز نشده باشد، بهای تمام شده متناسب با نسبت سود فعالیت مشاغل مشابه (تعیین‌شده تا ۱۵ مرداد هر سال توسط سازمان) محاسبه و منظور می‌شود.

۲-۲. نحوه پذیرش سایر هزینه‌های اداری، عمومی، فروش و مالی

در اعتراض به هزینه‌های حقوق، اداری، فروش و مالی:

• بازبینی مدارک و سامانه‌ها: بررسی بر اساس مستندات ابرازی و استعلام از سامانه‌های جامع تجارت، ثامن، بارنامه‌ها و سامانه مؤدیان انجام می‌شود.

• هزینه‌های طبق استانداردهای حسابداری: هزینه‌هایی مانند کاهش ارزش موجودی‌ها، زیان تسعیر ارز و هزینه‌های مواد (۱۳۷)، (۱۴۷) و (۱۷۲) ق.م.م در صورت احراز واقعیت قابل پذیرش خواهند بود.

۳. قوانین کتمان درآمد، هزینه‌های غیرواقعی و جریمه‌های غیرقابل بخشش

۳-۱. محاسبه بهای تمام شده در صورت کتمان درآمد فروش

چنانچه درآمد فروش کتمان‌شده در رسیدگی مجدد تأیید شود ولی مؤدی به عدم محاسبه بهای تمام شده معترض باشد:

• استفاده از نسبت‌های سود: در صورت عدم امکان تعیین دقیق هزینه‌ها از روی اسناد، از نسبت سود ناویژه یا سود ویژه ابرازی مؤدی، مشاغل مشابه یا نسبت‌های ابلاغی سازمان امور مالیاتی استفاده می‌شود.

۳-۲. تعلق جریمه ماده ۱۹۲ قانون مالیات‌های مستقیم

• جرائم کتمان و هزینه‌های غیرواقعی: اگر مشخص شود درآمد اضافه شده ناشی از کتمان درآمد فروش بوده یا هزینه‌های پذیرفته‌نشده ناشی از ثبت هزینه‌های غیرواقعی و صوری بوده است، مالیات متعلق مشمول جریمه غیرقابل بخشش ماده ۱۹۲ ق.م.م خواهد شد.

۴. سایر ضوابط دادرسی و رعایت شرایط اقتصادی مؤدیان

• اعتراض هم‌زمان به درآمد و هزینه: در صورت اعتراض هم‌زمان مؤدی به درآمد و هزینه، رسیدگی طبق ضوابط تلفیقی بخش‌های (الف)، (ب) و (ج) انجام می‌پذیرد.

• تکریم مؤدیان و تناسب نسبت‌های سود: به منظور تکریم مؤدیان و رعایت شرایط اقتصادی، در استفاده از نسبت‌های سود برای تعیین هزینه، رعایت واقعیت امر و ماهیت واقعی فعالیت مؤدی الزامی است.

فایل جهت دانلود بخشنامه

نحوه_رسیدگی_در_اجرای_ماده_۲۳۸_و_مراحل_دادرسی_نسبت_به_موارد_اعتراض